ఝాన్సీ లక్ష్మిబాయి – అగ్ని పుత్రిక
గంగా యమునల నడుమ విరాజిల్లిన బుండేల్ఖండ్ నేల.19వ శతాబ్దపు మధ్యకాలం. దేశం ఇంకా ఆంగ్లుల అధికారంలో నిస్సహాయంగా ఉన్న కాలం. కానీ అదే దేశం గుండెల్లో ఒక చిన్న రాజరిక నగరం ఝాన్సీ. అక్కడే భారతదేశపు చరిత్రను శాశ్వతంగా మార్చిన యోధురాలు జన్మించింది.
ఝాన్సీ లక్ష్మిబాయి పుట్టిన ఇల్లు
1828 నవంబర్ 19. వారణాసిలోని కాశి విశ్వనాథుడి కిరీటం చూసే చిన్న ఓ పేద మఠంలో ఒక శిశువు జన్మించింది. మోరోపంత్ తమ్బే ఆనందంతో చేతుల్లోకి ఎత్తుకున్నాడు. “మా మనువు… నువ్వు దేవుడి వరమమ్మా!” అంటూ ఆయన కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నాడు. తల్లి భాగీరథీబాయి తన కుమార్తెను ప్రేమతో చూస్తూ, “ఇక మా ఇంటిలో వెలుగే వెలుగు” అని అంది.
చిన్నప్పటి నుంచి మనువు (అసలు పేరు మణికర్ణిక) ఆడపిల్లలా కాకుండా ధైర్యం, కౌశలం, ఆటవిడుపు అన్నీ అబ్బాయిలతో కలసే ఉండేది. గుర్రపు , తల్వార్ సాధన, విలువిద్య ఇవి ఆమెకు ఆటల
బాల్యంలో నుంచే యోధురాలు
ఒక రోజు వారణాసి వీధిలో గుర్రంమీద పరిగెత్తుతూ వచ్చిన మనువు, చూస్తున్న వారిని ఆశ్చర్యపరిచింది.
ఒక మఠపు గురువు మోరోపంత్కి ఇలా అన్నాడు:
“ఈ అమ్మాయి చేతుల్లో దేవి శక్తి ఉంది. భవిష్యత్తులో దేశాన్ని కదిలించే వ్యక్తి అవుతుంది.” ఈ మాటలు యదార్థమవుతాయని అప్పట్లో ఎవరూ ఊహించలేదు. మనువు అలాటి ధైర్యముగలది. ఆమె నమ్మకం ఒక్కటే “ఒక్కొక్కరి హక్కులు వారి చేతిలోనే ఉండాలి ఇతరుల కరుణలో కాదు.”
ఝాన్సీకి రాణి
14 ఏళ్లకే మనువు ఝాన్సీ రాజు గంగాధర్ రావు గారిని వివాహం చేసుకుంది. పెళ్లి తర్వాత ఆమెకు లక్ష్మీబాయి అనే పేరు వచ్చింది. ఝాన్సీ మహల్లో అడుగుపెట్టిన మొదటి రోజే ఆమె అందరిని ఆకట్టుకుంది. “రాజమాత, నాకు రాజ్యాన్ని తెలుసుకోవాలి… ప్రజల స్థితిని చూడాలి,” అని ఆమె గంగాధర్ రావును అడిగింది. రాజు నవ్వుతూ,
“నువ్వు రాణివే… కానీ నీ కళ్లలో యోధురాలి జ్వాల కనిపిస్తుంది. ఝాన్సీ నీతో బలపడుతుంది,” అన్నాడు. ఇద్దరి దాంపత్య జీవితం ప్రశాంతంగా సాగింది. కానీ రాణి గర్భంలో ఉన్న కుమారుడు పుట్టిన వెంటనే మరణించడం రాజ కుటుంబంపై ఆకాశం కూలినట్టయ్యింది. గంగాధర్ రావు తీవ్రంగా అనారోగ్యం పాలయ్యాడు. ఈ పరిస్థితిలో దత్తపుత్రుడైన ఆనంద్ రావును రాజుగాను వారసుడుగాను ప్రకటించారు. కాని ఆంగ్ల ఈస్టిండియా కంపెనీ డల్హౌసీ వలస విధానం Doctrine of Lapse అనగా, “దత్తపుత్రుడికి రాజ్యానికి హక్కు లేదు” అనే నియమం ప్రయోగిస్తూ ఝాన్సీని స్వాధీనం చేసుకోవాలని ప్రయత్నించింది.
ఒకరోజు ఆంగ్ల రెసిడెంట్ రాణితో మాట్లాడుతూనే గర్వంగా అన్నాడు:“రాణి సాహెబా, ఝాన్సీ ఇప్పుడు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి వస్తుంది.”అప్పుడే లక్ష్మీబాయి కాలుతున్న కోపంతో ఒక్క మాట అన్నది:
“మేరీ ఝాన్సీ నహీ దూంగీ!”
(నా ఝాన్సీని నేను ఇవ్వను!)
ఈ మాట భారత చరిత్రలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయింది.
యుద్ద సిద్దత
రాణీ రాజ్యాన్ని కేవలం తనకోసం కాదు—ప్రజల కోసం కాపాడాలనుకుంది. మహల్లోని ఖడ్గాల గది తెరిచి స్వయంగా సాధన మొదలుపెట్టింది.
తరచు ఆమె సైనికులకు చెబుతుండేది “బ్రిటిషర్లు మన దేశపు నాడి కోయాలని చూస్తున్నారు. మనమే వారిని ఆపాలి.” ఝాన్సీ కోటలో ఆమె చేసిన మార్పులు: కొత్త సైనిక బృందం తయారు
స్త్రీలతో కూడిన ప్రత్యేక దళం ధనుర్విద్యా, తల్వార్, గుర్రపు శిక్షణ కోట గోడల బలపరచడం ఆయుధాల నిల్వ పెంచడం ఝాన్సీ రాణిని చూసి ప్రజలు ఆరాధనతో నిండిపోయారు. ఆమె ఒక రాణి మాత్రమే కాదు—ఝాన్సీ అమ్మ మరియూ వీర దేవతగా మారింది.
1857 తిరుగుబాటుకు అగ్గిపుల్ల
1857లో భారత సైనికులు బ్రిటిష్కు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేశారు. ఆ అగ్ని ఝాన్సీకి కూడా చేరింది. రాణి అయితే తెలివిగా యుద్ధానికి సిద్ధమవుతూ ఉండింది. ఒక రాత్రి మహల్ మీది రాతి మేడపై నిలబడి రాణి అన్నారు “ఇది కేవలం నా పోరాటం కాదు. ప్రతి భారత మహిళా ధైర్యానికి ఇది చిరస్మరణీయ ఉదాహరణ కావాలి.”
ఝాన్సీ రాణి పై దాడి
1858 సంవత్సరము. ఆంగ్ల సేనాపతి సర్ హ్యూ రోస్ భారీ దళంతో ఝాన్సీని చుట్టుముట్టాడు.
రోస్ హుమ్మన్నగా ప్రకటించాడు “లక్ష్మీబాయి, లొంగిపోయి రాజ్యం వదిలిపెట్టు.” రాణి కోటపై నిలబడి పిడికిలి బిగించి ఇలా అర్తనాదం చేసింది:
“ఝాన్సీ మనది… దీన్ని రక్షించడం మా పుణ్యం. మీరు బలంతో వస్తే—we will answer with courage!”
యుద్ధం మొదలైంది…
కోట గోడలపై నుంచి శంఖం మోగింది.
ఒకవైపు ఆంగ్లుల తుపాకి మోత
మరోవైపు రాణి బలగాల ఉరుములు
నగరం మొత్తం యుద్ధ క్షేత్రంగా మారింది
రాణి చేతిపై కవచం, నడుము వద్ద రెండు ఖడ్గాలు, గుర్రం బాడల్ మీద పరిగెత్తుతూ యుద్ధరంగంలో రగిలింది. ఒక సైనికుడు అరిచాడు “రాణి మాతా, మీరు ముందు బన్నీ మేము మీ వెంట వస్తాం”
రాణి చిరునవ్వు:
“నా వెనుక కాదు… పక్కనే రండి!”
ఝాన్సీ సైనికులు తమ రాణి ధైర్యం చూస్తూ ఉత్సాహంతో పోరాడారు. కానీ శత్రువులు ఎక్కువ… ఆయుధాలు అధిక… పురుష బలగం భారీ రోజూ రాత్రూ యుద్ధం కొనసాగింది. ఆంగ్లులు కోట గోడలను కొట్టివేశారు. పరిస్థితి మరింత గందరగోళంగా మారింది. అయినా రాణి చివరి వరకు కోటను విడిచిపెట్టలేదు.
ఝాన్సీ విడిచిపెట్టుట ధైర్యవంతురాలి నిర్ణయం
ఝాన్సీ కోటలో గోడలు పగిలిపోతుండగా, మంత్రివర్గం రాణిని వేడుకుంది “మాతా, మీరు బ్రతకాలే. దేశానికి మీరు ఎంతో అవసరం.”
రాణి క్షణం ఆలోచించింది. పొడి స్ఫురణతో కళ్లు మెరిసాయి. “సరే. ఝాన్సీ తాత్కాలికంగా శత్రువులకు పడొచ్చు. కానీ నేనింకా బ్రతికే ఉన్నాను కదా మళ్లీ తిరిగి గెలుస్తాం”రాత్రి పూట శత్రువులను మోసం చేస్తూ, తన చిన్న దత్తపుత్రుడిని పక్కన కట్టుకుని, రాణి గుర్రం బాడల్ మీద ఎక్కి ఆకాశంలా ఎగిరినట్టుగా కోట గోడ దాటి వెళ్లింది. ఆ దృశ్యం చూసిన ప్రజల్లోని ఒక వృద్ధురాలు కన్నీళ్లు కారుస్తూ:
“మన రాణి దేవత… ఆమె తిరిగి వస్తుంది!” అని అంది.
గ్వాలియర్ దిశగా యోధురాలికే కొత్త యుద్ధం
ఝాన్సీ చేతులెత్తినా, రాణి కాదని చెప్పలేదు. ఆమె తాత్యా టోపే, బుందేలఖండ్ వీరులతో చేతులు కలిపి యుద్ధదళాలను బలపరిచింది. గ్వాలియర్ రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని అక్కడి నుండి మరో పోరాటానికి సిద్ధమైంది. గ్వాలియర్ కోటలో ఒకరోజు రాత్రి సైనికులతో సమావేశంలో రాణి చెప్పిన మాటలు అగ్నిపర్వతం లాంటివి:
“మనం బ్రతికినా—దేశానికి.
చచ్చినా—దేశానికే.
ఉన్నట్టే పోరాటం కొనసాగాలి!”
సైనికులు గర్జించారు.
మహారాణి యొక్క ఆఖరి యుద్ధం
1858 జూన్ 18. గ్వాలియర్ సమీపంలోని కోటా-కి-సెరాయి. ఆ రోజు ఉదయం గాలి గట్టిగా వీచింది. మబ్బులు దేశం భవిష్యత్తును చూస్తున్నట్టు గంభీరంగా ఉన్నాయి. రాణి కవచం ధరించింది. గుర్రం మీద ఎక్కింది. ఆమె ముఖంలో విచారం లేదు. భయం లేదు. ధైర్యం మాత్రమే. ఒక సైనికురాలు కన్నీళ్లతో రాణి పాదాలు పట్టుకుని:
“మాతా, దయచేసి ముందు నిలబడకండి…”
రాణి ఆమెను లేపి “నేను ముందే లేకపోతే—మీరు ఎలా ముందుకు వస్తారు”అని నవ్వింది. యుద్ధం ఉధృతమైంది. గుర్రం బాడల్ దూసుకుపోయింది. రాణి రెండు ఖడ్గాలతో శత్రువుల మీద పడి రగిలిపోయింది. ఒక ఆంగ్ల సైనిక అధికారి అరిచాడు:
“That woman fights like ten warriors!”
కానీ శత్రువులు ఎక్కువ. రాణి గుర్రం కిందపడింది. ఆమెకు తీవ్రమైన గాయం అయ్యింది. ఆమె చుట్టూ శత్రువులు గుమిగూడగా, రాణి చివరి శ్వాసలో తన భూమి వైపు చూసి నిశ్శబ్దంగా పలికింది “హే భారత్ మాతా… నీ కోసం ప్రాణం సమర్పిస్తున్నాను.”
ఆమె అంత్యక్రియలు శత్రువుల చేతుల్లో పడకూడదని, కొద్ది మంది నమ్మిన సైనికులు గౌరవంతో దహనం చేశారు. ఒక యోధురాలు… ఒక రాజ్యమే కాదు ఒక దేశం గుండెల్లో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయింది.
రాణి తర్వాత – ఒక చిరశాశ్వత పారంపర్యం
రాణి మరణ వార్త దేశమంతా అగ్నిలా వ్యాపించింది.
బందేలఖండ్ ఆమెను **“జాన్సీ కీ రాణీ”**గా పిలిచింది. భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఆమెను స్ఫూర్తి మూలంగా స్వీకరించింది. మహిళలు ఆమె కథ విని యోధురాళ్ళుగా ఎదిగారు. ఏకలవ్యులా వేలాది యువతులు ఆమె జీవితాన్ని చదివి శక్తి పొందారు. సుబ్రహ్మణ్య భారతి కవితలు రాసారు:
“ఆమె ఓ పులి… మన దేశాన్ని మేల్కొలిపిన పులిలా”
వీర సావిత్రిబాయి ఫూలే, సరోజిని నాయుడు వంటి అనేక స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు ఆమెను తమ ఆదర్శంగా భావించారు.
ఝాన్సీ రాణి లక్ష్మీబాయి కథ కేవలం చరిత్ర కాదు
ఇది మహిళల ధైర్యం, భారతీయుల ఆత్మగౌరవం, దేశభక్తి యొక్క శాశ్వత జ్వాల.
ఆమె జీవితం మనకు చెప్పే ఒకే సందేశం
“స్వేచ్ఛ కోసం పోరాటం ఎప్పటికీ ఆగదు. హక్కుల కోసం ధైర్యంగా నిలబడాలి.”
ఝాన్సీ రాణి మరణించింది
కానీ లక్ష్మీబాయి ఇంకా ప్రతి భారత హృదయంలో బ్రతికే ఉంది.
Leave a Reply