అనగనగా ఒక్క చిన్న పల్లెటూరు. ఇక్కడ జీవితం ప్రకృతి మీద ఆధారపడినది. ఎండాకాలంలో ఊరి చెరువు ఎండిపోతుంది. వర్షాకాలంలో వరిపొలాలు పచ్చగా మెరిసినా, అందరి ఇంట్లో నిండుగా తిండి ఉండే రోజులు అరుదు. పల్లె ఓ వైపు పాత చెరువు, మరో వైపు చిన్న చిన్న మట్టిగుడిసెలు. అవే ఆఊరు వారి అసలైన ప్రపంచం.
ఆ గ్రామం చివర ఉన్న పాత మట్టిగూడెంలో నివసించేది లక్ష్మమ్మ. వయసు ముప్పై ఐదు దాటలేదు. కానీ జీవితమంతా ఒక్క శక్తిపైనే బరువయ్యేంత కష్టాలు ఆమె ముఖంపై ముడతల్లా కనిపించేవి. ఆమె భర్త రాములు, ఐదేళ్ల క్రితం ఇటుకబట్టీలో పని చేస్తూ ప్రమాదంలో మరణించాడు. అప్పటి నుంచి ఆ ఇంటి వెంట నిలబడి ఉన్నదంటే లక్ష్మమ్మ ఒక్కరే.
ఆమెకు ముగ్గురు పిల్లలు — పెద్ద కూతురు సుజాత (15 ఏళ్లు), రెండోబిడ్డ రవి (12 ఏళ్లు), చిన్నవాడైన మధు (8 ఏళ్లు). ముగ్గురూ గ్రామంలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదువుతున్నారు. వారికి చదువు అంటే ఇష్టం, కాని ఇంట్లో నెత్తిపై కప్పు కప్పి నిద్ర పోవడమే పెద్ద అదృష్టంగా భావించే పరిస్థితి.
ఇంటి పరిస్థితి బాగా దారుణం. మట్టితో కొట్టడిన గోడలు, గడ్డి తోరణంతో కప్పిన పైకప్పు, వాన పడితే మూల మూలనుండి చినుకులు జారిపడే దుస్థితి. ఓ మూల విరిగిపోయిన పాత గలస, మరో వైపు మంటపట్టని పొయ్యి. అన్నం పొట్టు, పప్పు గింజలు కూడా కొన్నిసార్లు ఇతరుల ఇళ్ళ్లో పనిచేసి తెచ్చుకోవాల్సిన రోజులు.
లక్ష్మమ్మ జీవితంలో “విశ్రాంతి” అని ఒక మాటే లేదు. ఉదయం పూట ఇంకా చీకటి ఉన్నప్పుడే ఆమె లేచి పిల్లలకు గాజు చాయ్, కొద్దిగా బియ్యం ఉడకబెట్టి పిండి లాంటి జావ చేస్తుంది. పిల్లలు సగం కడుపు నింపుకొని పాఠశాలకు వెళ్లేసరికి ఆమె పనిమీద బయలుదేరేది. అప్పుడప్పుడు పొలంలో కూలి పని, లేదంటే మేడపల్లి అన్నయ్యింట్లో పాత్రలు తోమటం, బట్టలు ఉతకటం, లేదా బీడీ చుట్టటమనే పనులు చేసేది. సంపాదన రోజుకు యాభై రూపాయలు వచ్చినా అదృష్టం.
పెద్ద కూతురు సుజాత చదువులో తెలివైన పిల్ల. “అమ్మ, నేను పెద్దయ్యాక టీచర్ అవుతా” అని ఎప్పుడూ చెబుతుంటుంది. రవి గణితంలో బాగా మెరుగ్గా ఉంటాడు. మధు ఇంకా చిన్నవాడు, తల్లి ఒడిలోపడి కథలు వినే వయసు. కానీ వాళ్ల ముగ్గురూ ఇంట్లో ఉన్న కష్టాల్ని బాగా అర్థం చేసుకున్నారు.
లక్ష్మమ్మ మనసులో మాత్రం ఒక్క ఆలోచన —
“పిల్లలు బతుకులో నాలాంటి వారు కాకూడదు. వాళ్లు చదువుకోవాలి. వాళ్లకు గౌరవం రావాలి.”
ఆమె చేతుల్లో చీలికలు ఏర్పడ్డాయి, కాళ్లు పగుళ్లు పడ్డాయి, కళ్లలో అలసట తచ్చాడుతుంది… కానీ మనసులో మాత్రం గొప్ప గర్వంతో జీవిస్తోంది — తాను ఒంటరిగా ముగ్గురు పిల్లలను నిలబెడుతున్న తల్లిగా.
ఆమె పేరు పల్లెలో అందరికీ తెలుసు. కాని ఆమె గురించి మాట్లాడేవాళ్లు రెండు రకాలవారు — ఒకవైపు “ఎంత కష్టపడినా భర్త లేని ఇంటి భారం తగ్గదు” అని మాటలు పోసేవారు, మరోవైపు “లక్ష్మమ్మ పిల్లలు బాగా చదువుకోవాలి, వాళ్లు ఎదగాలి” అని ఆశపడేవారు.
కానీ ఆమెకు అవన్నీ పెద్దగా పట్టేవి కావు.
ఆమె జీవితం ఒక్క మాటతో చెప్పాలంటే —
“పేదరికం తల్లి ప్రేమతో నింపిన బతుకు పోరాటం.
వాళ్ళు చివరికి ప్రభుత్వ ఉద్యోగం సంపాదిస్తారు వారు తన తల్లిని ఏ కష్టం కలుగకుండా చూసుకుంటారు వారి జీవితం ఆనందంగా సాగుతుంది.
Leave a Reply